Leszczyna turecka, Corylus colurna L.

Rodzina Leszczynowate (Corylaceae)

Pochodzi z Bałkanów, Azji Mn., Kaukazu i Zach. Himalajów; gleby wilgotne, przepuszczalne, choć rośnie też na bardziej suchych, światłolubny, ciepłolubny, odporny na suszę, zanieczyszczenia powietrza i alkalizację gleby [1, 2, 3]

Drzewo do 25 m wys., żyje około 200 lat. Występuje w pd. wsch. Europie i w pd. zach. Azji [1, 2, 4].<

• Leszczyna turecka w dawnej Polsce
• Kwiaty męskie w kotkach
• Kwiaty żeńskie - niepozorne
• Owoce z frędzlowatą okrywą
• Orzechy - na słono lub słodko
• Liść - długi ogonek
• Ziołolecznictwo
• Cenna w mieście.

W roku 1867 tak pisano o leszczynie tureckiej:

"Drugi gatunek leszczyny, Corylus Colurna Lin. zwany, ze wschodu pierwotnie pochodzący, a dziś u nas po ogrodach często hodowany (...) nie jest krzewem lecz drzewem, niekiedy nawet dosyć grubym i do 50 stóp dorastającym o koronie piramidalnej i okrywie liściastej przy orzechach szczecinkami gruczołonośnemi pokrytej." [5]

Leszczyna turecka, podobnie jak l. pospolita, kwitnie pod koniec zimy lub wczesną wiosną. Jej kwiaty męskie są zebrane w kotkowate kwiatostany długości 5-10 cm, które bardzo ładnie prezentują się wiosną na drzewie.

Kwiaty żeńskie tej rośliny są niewielkie - kilka mm, prawie całe ukryte w pąkach. Na zewnątrz wystają tylko purpurowe znamiona słupków, na które pada niesiony przez wiatr pyłek.

Leszczynę turecką łatwo rozpoznać po tym, że jest drzewem, a nie krzewem jak leszczyna pospolita, oraz że jej okrywa orzecha nie jest listkowata, tylko frędzlowata i wyraźnie gruczołowato owłosiona.

Orzechy laskowe są cennym źródłem białka i minerałów. Zawierają też dużo witaminy E i tłuszczowych kwasów nienasyconych [8]. W regionach, gdzie leszczyna turecka jest popularnym drzewem, jej orzechy są stałym elementem lokalnej diety. Jada się je na surowo lub prażone, na słodko lub słono, dodaje je się do ciast, past i innych dań [8, 9].

Liście leszczyny tureckiej mają podobny kształt do liści leszczyny pospolitej, ale ich ogonek jest dłuższy, a brzeg liścia wyraźniej wrębny (powcinany).

W niektórych regionach Euroazji używano w ziołolecznictwie liści tej rośliny - działanie moczopędne i kory - na niedociśnienie tętnicze i na zapalenie gruczołu krokowego [6, 7]

Leszczynę turecką chętnie sadzi się w miastach wzdłuż ulic. Jej korona jest regularnie stożkowata i bardzo ładnie wygląda u drzew wolno stojących, ale przede wszystkim atutem tej rośliny jest jej wysoka odporność na zanieczyszczenia powietrza i suszę.

Literatura:

1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 140-141
2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 187-189
3. Wikipedia - Corylus colurna - (ang.) dostęp 07.12.2016
4. Encyclopedia2 - Turkish Hazelnut - (ang.) dostęp 07.12.2016
5. "Encyklopedyja powszechna", TOM XXVI, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s. 922-923
6. Ivancheva S., Stantcheva B., 2000. "Ethnobotanical inventory of medicinal plants in Bulgaria". Journal of Ethnopharmacology 69 (2000), p. 165–172
7. Ozturk M., Uysal I., Gucel S., Altundag E., DoganY. and Baslar S., 2013. "Medicinal Uses of Natural Dye-Yielding Plants in Turkey". RJTA Vol. 17 No. 2, p. 69-80
8. Drugs,com - Hazel- (ang.) dostęp 16.12.2016
9. Duke J.A., 2000. "Handbook of Nuts: Herbal Reference Library". CRC Press . p. 124-125

opracowała Anna Górska, Wrocław 2016

wróć