Oliwnik wąskolistny (oliwnik zwyczajny), Elaeagnus angustifolia L.

Rodzina Oliwnikowate (Elaeagnaceae)

Pochodzi z pd.-zach. Azji, gatunek pionierski, gleby piaszczyste, lekkie, światłożądny, odporny na suszę, zasolenie oraz zanieczyszczenia powietrza, korzenie wiążą azot atmosferyczny dzięki symbiotycznym promieniowcom [1, 2].

Drzewo lub krzew, często cierniste, żyje kilkadziesiąt lat. Gatunek kserofityczny pochodzi z pd.-zach. Azji, w Europie często dziczeje [1, 2, 6].

• W dawnej Polsce
• Kwiaty miododajne
• Owoce jadalne
• Wierzbowate liście
• Tarczowate włoski
• Cenny w obszarach przemysłowych

W 1865 tak pisano o tym gatunku: "Oliwnik więcej podobnym jest z liści do naszej wierzby białej i dla tego możnaby go wierzbą oliwną nazwać; owoce jednak takie ma jak oliwki. Dziko rośnie oliwnik w południowej Europie i Syberyi lub na Wschodzie, a u nas po ogrodach dla ozdoby i wonności kwiatów często utrzymywanym bywa." [3]

Oliwnik wąskolistny najczęściej kwitnie w czerwcu (ewentualnie pod koniec maja lub na początku lipca). Jego kwiaty nie mają płatków korony, a jedynie cztery działki kielicha, które na zewnątrz są srebrzyste, a wewnątrz żółte. Kwiaty te pachną intensywnie i są miododajne.

"Kwiaty ukazują się na początku Lipca, są drobne, żółte, mocno i przyjemnie pachnące. (…) do jego kwiatów pszczoły gromadnie się zlatują." [3]

Owocami oliwnika wąskolistnego są elipsoidalne, żółtobrunatne nibypestkowce, które początkowo są gęsto okryte srebrzystymi łuseczkami, ścierającymi się z upływem czasu.

Owoce te zawierają sporo flawonoidów, β-karotenu, witaminy C i garbników. W medycynie ludowej stosowano je jako środek wzmacniający i przeciwgorączkowy oraz w leczeniu chorób nerek, zaburzeniach układu pokarmowego, astmie, żółtaczce i przeciwbólowo w reumatoidalnym zapaleniu stawów [7, 8].

"Uprawiany w ogrodach oliwnik wąskolistny Elaeagnus angustifolia jak i kilka innych rzadziej stosowanych gatunków ma jadalne owoce o mączystym smaku. Gatunek ten jadany jest w wielu krajach pd. Europy i Azji." [4]

Liście oliwnika wąskolistnego przypominają liście wierzby białej i gruszy wierzbolistnej. Mają one najczęściej kształt lancetowato odwrotniejajowaty, są całobrzegie i srebrzyste od spodu.

Młode gałązki, liście, owoce i zewnętrzne części kwiatów oraz spód starszych liści u oliwnika wąskolistnego pokrywają białawe, tarczkowate włoski. Chronią one delikatne tkanki rośliny przed upałem, słońcem i nadmierną utratą wody. Wiosną i wczesnym latem nadają one temu drzewu piękny, srebrzysty kolor.

"Gatunek wybitnie światłożądny, wytrzymały na suszę i zasolenie gleby, odporny na działanie dymów fabrycznych. W uprawie często sadzony razem z rokitnikiem przy drogach, w zadrzewieniach ochronnych. Ostatnio coraz częściej sadzony w zieleni osiedlowej w miastach." [5]

Literatura:

1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 419-421
2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 489-490
3. "Encyklopedyja powszechna", TOM XIX, 1865. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s. 877
4. Łuczaj Ł., 2004. 'Dzikie roślin jadalne Polski. Przewodnik survivalowy" Wydanie drugie - poszerzone. Chemigrafia, Krosno s.148
5. "Słownik botaniczny" pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich, 1993. Wiedza Powszechna, Warszawa. s. 428
6. northern.edu - Russian olive – (ang.) dostęp 10.01.2017
7. Amiri Tehranizadeh Z., Baratian A., Hosseinzadeh H., 2016. "Russian olive (Elaeagnus angustifolia) as a herbal healer". Bioimpacts. 2016; 6(3): 155–167
8. KARIMI GH.R., HOSSEINZADEH HOSSEIN, RASOULZADEH MITRA, RAZAVI B.M., TAGHIABADI E., 2010. "Antinociceptive Effect of Elaeagnus angustifolia Fruits on Sciatic Nerve Ligated Mice". Iranian Journal of Basic Medical Sciences Vol. 13, No. 3, Summer 2010, 97-101

opracowała Anna Górska, Wrocław 2017

wróć