Wiśnia karłowata (wisienka stepowa), Prunus fruticosa Pall. (Cerasus fruticosa (Pall.) Woronow)

Rodzina Różowate (Rosaceae)

Gatunek rodzimy, pod ochroną częściową; tolerancyjny co do gleby (z reguły gleby suche i gliniaste, skałki wapienne lub lessowe), światłolubny, odporny na suszę i mróz [1, 2]

Krzew 0,3-1,5(2) m wys. z licznymi odrostami korzeniowymi, który żyje do 20 lat. Występuje w środk. i wsch. Europie oraz zach. Azji [1, 2, 3].

• Erozja genetyczna
• Kwiaty
• Owoce
• Wino wiśniowe
• Liść krótkopędu a liść długopędu
• Siedlisko

Wiśnia karłowata łatwo krzyżuje się z wiśnią pospolitą dając mieszańce, które są ekspansywne i wypierają ją ze środowiska. Rozmnaża się ona również wegetatywnie, przez odrosty korzeniowe, pokrywając nieraz dość duży obszar krzaczkami wyrajającymi z tej samej części podziemnej i mającymi ten sam materiał genetyczny. W takich miejscach często tworzy się obszary chronione, które pozwalają zabezpieczyć "czyste" genetycznie populacje wisienki stepowej [5].

Wisienka stepowa kwitnie na przełomie kwietnia i maja, z reguły obficie, oblepiając krzaczki białymi kwiatami. Kwiaty te są 5-krotne i mają około 1,5 cm ø, zebrane są najczęściej po 2-3. Są miododajne i bardzo chętnie odwiedzane przez pszczoły.

Owoce wiśni karłowatej to niewielkie, jadalne, słodkokwaśne wiśnie, z których równie dobrze jak z owoców wiśni pospolitej, można robić konfitury, soki, nalewki czy wina.

"Wino wiśniowe preparuje się sposobem następującym:

Weź wisień dójrzałych, oczyść je z ogonków i pestek, zgnieć należycie w naczyniu glinianem polewanem i zostaw rojeniu na godzin 12, poczém wygnieć z nich cały sok przez chustę.

Sok ten zostaw w spokojności, aż się szumowiny na wierzch wydobędą; te zbierz łyżką, sok zaś klarowniejszy zléj z wierzchu do beczułki; dodaj na każdy onego garniec cukru miałko tłuczonego funt 1 i zostaw na 7-8 dni rojeniu.

Gdy się płyn sklaruje i męty na dół opadną, ściągnij go na butelki, zakorkuj i postaw w chłodnej piwnicy. Po dniach 12 wino przydatne już jest do użycia." [4]

Liście wiśni stepowej są skórzaste, z wierzchu ciemno zielone i błyszczące. Brzeg mają tępo piłkowany lub gruczołkowato karbowany. Na krótkopędach są one niewielkie, do 3 cm dł., i zaokrąglone na szczycie.

Liście długopędów są większe, do 5 cm długości i często mają zaostrzony wierzchołek.

Wiśnia karłowata stanowi "element pontyjski, mający główny ośrodek występowania na wschodnioukraińskich terenach stepowych. U nas ze względu na brak stepów, porasta siedliska zastępcze, tj. dobrze nasłonecznione i ciepłe wzgórza oraz skałki lessowe bądź wapienne, brzegi parowów, skraj lasów, kserotermiczne łąki." [6]

"Wiśnia znów karłowata czyli krzewiasta (Prunus Chamaecerasus) rośnie obficie w Krakowskiem koło Pińczowa, w Sandomierskiem koło Sandomierza, w Lubelskiem koło Włostowic, w pobliżu Puław, koło Parchatki, Kaźmierza, Lublina, Chełmu, Zamościa, Tomaszowa, oraz nad Dniestrem w Kołomyjskiem i Stanisławowskiem i na Bukowinie, na Podolu i Ukrainie."[7]

Na zdjęciu współczesne stanowisko wisienki stepowej z okolic Pińczowa, za uprzejmością dr Zygmunta Dajdoka.

Literatura:

1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 302
2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 354-355
3. Питомник "Садовод", Вишня, Вишня кустарниковая, или степная – (rus.) dostęp 29.04.2016.
4. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. "Zielnik Ekonomiczno - Techniczny". Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845, s.78-79
5. Piękoś-Mirkowa H., Mirek Z., 2006."Flora Polski. Rośliny chronione". MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2006. s.94
6. Polakowski B, 1995. "Rośliny chronione ATLAS". Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa. s.40
7. "Encyklopedyja powszechna", TOM XXVII, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s. 222

opracowała Anna Górska, Wrocław 2016

wróć